HPV Testi Nedir?
HPV testi, rahim ağzı kanseriyle ilişkili yüksek riskli Human Papilloma Virüsü tiplerinin rahim ağzında bulunup bulunmadığını araştıran bir tarama testidir. HPV oldukça yaygın bir virüs grubudur ve çoğunlukla yakın cilt teması ve cinsel temas yoluyla bulaşır. HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içerisinde kontrol altına alınır. Ancak bazı yüksek riskli HPV tiplerinin rahim ağzında uzun süre kalması, hücresel değişikliklerin ve ilerleyen yıllarda rahim ağzı kanserinin gelişme riskini artırabilir.
HPV testi, kişide herhangi bir belirti bulunmadan yüksek riskli HPV enfeksiyonunun saptanmasına yardımcı olur. Böylece gerekli takip ve ek incelemeler zamanında planlanabilir. Testin pozitif çıkması kanser tanısı konulduğu anlamına gelmez; yalnızca rahim ağzında yüksek riskli HPV tiplerinden birinin tespit edildiğini gösterir.
HPV Testi Neden Yapılır?
HPV testi temel olarak rahim ağzı kanserinden korunmaya yönelik tarama amacıyla uygulanır. Rahim ağzı kanseri genellikle bir anda ortaya çıkmaz. Kanser gelişmeden önce rahim ağzı hücrelerinde yıllar içerisinde ilerleyebilen bazı değişiklikler meydana gelebilir. Düzenli tarama sayesinde yüksek riskli HPV enfeksiyonları ve kansere dönüşme potansiyeli taşıyan hücresel değişiklikler erken dönemde belirlenebilir.
HPV testi bazı hastalarda tek başına uygulanabilirken bazı hastalarda smear testiyle birlikte yapılabilir. Hangi tarama yönteminin kullanılacağı; kişinin yaşı, önceki HPV ve smear sonuçları, bağışıklık sistemi, geçirilmiş hastalıkları ve kişisel risk faktörleri dikkate alınarak belirlenir.
HPV Testi ile Smear Testi Arasındaki Fark Nedir?
HPV testi ve smear testi birbirinden farklı ancak birbirini tamamlayabilen incelemelerdir. HPV testi, rahim ağzı kanseriyle ilişkili yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını araştırır. Smear testi ise rahim ağzından alınan hücrelerde anormal veya kanser öncüsü değişiklikler bulunup bulunmadığını değerlendirir.
İki test aynı muayene sırasında alınan örnek üzerinden birlikte uygulanabilir. Bu yöntem “eş zamanlı test” veya “co-test” olarak adlandırılır. Bazı durumlarda önce HPV testi yapılır, sonuç pozitifse aynı örnek üzerinden hücresel değerlendirme gerçekleştirilir. Hastanın hangi teste ihtiyaç duyduğu kişisel değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.
HPV Testi Kimlere Yapılır?
HPV testinin uygulanacağı yaş ve tarama aralığı, kullanılan ulusal tarama programına ve kişinin sağlık geçmişine göre değişebilir. Güncel rehberlerde rahim ağzı kanseri taramasının belirli yaş gruplarında HPV testi, smear testi veya her iki testin birlikte kullanılmasıyla yapılabileceği belirtilmektedir. Riskli HPV testi birçok rehberde özellikle 30–65 yaş aralığındaki kişilerin birincil tarama seçeneklerinden biri olarak yer almaktadır.
Daha önce anormal smear veya HPV sonucu bulunan, rahim ağzında hücresel değişiklik nedeniyle takip edilen, bağışıklık sistemini etkileyen bir hastalığı ya da tedavisi bulunan kişilerde standart tarama programından farklı bir takip planı uygulanabilir.
HPV aşısı yaptırmış olmak da rahim ağzı taramasına olan ihtiyacı tamamen ortadan kaldırmaz. Aşı, kansere neden olabilen önemli HPV tiplerine karşı koruma sağlasa da mevcut tarama programlarına kişinin yaşı ve sağlık geçmişi doğrultusunda devam edilmesi gerekir.
HPV Testi Nasıl Yapılır?
HPV testi genellikle rutin jinekolojik muayene sırasında uygulanır. Hasta jinekolojik muayene pozisyonuna alındıktan sonra rahim ağzının görülebilmesi için vajinaya spekulum yerleştirilir. İnce bir fırça veya örnekleme aparatı kullanılarak rahim ağzından hücre örneği alınır. Alınan örnek laboratuvara gönderilir ve yüksek riskli HPV tiplerine ait genetik materyal araştırılır.
Örnek alma işlemi genellikle birkaç dakika içerisinde tamamlanır. İşlem sırasında hafif bir baskı, kısa süreli rahatsızlık veya adet sancısına benzer hafif bir kramp hissedilebilir. Çoğu hasta işlemden hemen sonra günlük yaşamına dönebilir.
HPV Testi Öncesinde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Testin mümkünse yoğun adet kanaması bulunmayan bir dönemde yapılması tercih edilir. Vajinal ilaç, krem veya fitil kullanılıyorsa test öncesinde hekime bilgi verilmelidir. Aktif vajinal enfeksiyon, yoğun akıntı veya kanama bulunması durumunda önce muayene yapılması ve test zamanının buna göre planlanması gerekebilir.
Test öncesindeki hazırlık koşulları kullanılan laboratuvar yöntemine göre değişebileceğinden, hastanın klinik tarafından verilen önerilere uyması önemlidir.
HPV Testi Pozitif Çıkarsa Ne Olur?
HPV testinin pozitif çıkması, kişide rahim ağzı kanseri bulunduğu anlamına gelmez. Pozitif sonuç, rahim ağzı kanseriyle ilişkili yüksek riskli HPV tiplerinden birinin tespit edildiğini gösterir. HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü kalıcı hâle gelmeden bağışıklık sistemi tarafından temizlenebilir.
Sonraki adım; tespit edilen HPV tipine, smear sonucuna, hastanın yaşına ve daha önceki testlerine göre belirlenir. Bazı hastalarda testin belirli bir süre sonra tekrarlanması yeterli olabilirken bazı hastalarda smear değerlendirmesi veya kolposkopi yapılması gerekebilir. Kolposkopi, rahim ağzının özel bir büyütme cihazıyla ayrıntılı olarak incelenmesini sağlar. Gerekli görülen bölgelerden küçük doku örnekleri alınabilir. Anormal tarama sonuçlarının takibi, kişinin mevcut risk düzeyine göre planlanır.
HPV Testi Negatif Çıkarsa Ne Anlama Gelir?
Negatif HPV testi, alınan örnekte araştırılan yüksek riskli HPV tiplerinin tespit edilmediğini gösterir. Bu sonuç rahim ağzında ciddi hücresel değişiklik bulunma olasılığının düşük olduğunu düşündürür. Ancak negatif sonuç, kişinin gelecekte HPV ile karşılaşmayacağı veya bir daha tarama yaptırmasına gerek olmadığı anlamına gelmez.
Bir sonraki kontrolün zamanı; hastanın yaşı, kullanılan test yöntemi, önceki sonuçları ve kişisel riskleri dikkate alınarak belirlenir.
HPV Enfeksiyonunun Belirtisi Var mıdır?
Yüksek riskli HPV enfeksiyonları çoğu zaman herhangi bir belirtiye neden olmaz. Bu nedenle kişi enfeksiyonu taşıdığını yalnızca test sonucunda öğrenebilir. Genital siğillere neden olan HPV tipleri ise genellikle rahim ağzı kanseriyle ilişkili yüksek riskli tiplerden farklıdır.
Cinsel ilişki sonrasında kanama, adet dışı kanama, menopoz sonrası kanama, kötü kokulu akıntı veya açıklanamayan kasık ağrısı gibi şikâyetler bulunuyorsa tarama zamanını beklemeden kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.
Kliniğimizde HPV Testi
Kliniğimizde HPV testi öncesinde hastanın yaşı, önceki smear ve HPV sonuçları, aşılanma durumu, jinekolojik öyküsü ve kişisel risk faktörleri değerlendirilir. Rahim ağzından uygun yöntemle alınan örnek laboratuvar incelemesine gönderilir.
Test sonucunun pozitif veya negatif olması tek başına değerlendirilmez. Sonuçlar smear bulguları ve önceki taramalarla birlikte ele alınarak hastaya özel takip planı oluşturulur. Gerekli durumlarda kolposkopik inceleme veya ileri değerlendirme planlanabilir. Amaç yalnızca HPV enfeksiyonunu saptamak değil, rahim ağzındaki olası hücresel değişiklikleri erken dönemde belirlemek ve gereksiz kaygıya yol açmadan doğru takip sürecini oluşturmaktır.