0232 616 53 53

HPV Aşısı

HPV Aşısı Nedir?

HPV aşısı, Human Papilloma Virüsü’nün rahim ağzı kanseri ve diğer bazı kanserlerle ilişkili yüksek riskli tiplerine karşı bağışıklık oluşturmayı amaçlayan koruyucu bir aşıdır. Kullanılan aşı türüne göre genital siğillere neden olan bazı düşük riskli HPV tiplerine karşı da koruma sağlayabilir.

HPV son derece yaygın bir virüstür ve çoğunlukla yakın cilt teması ile cinsel temas yoluyla bulaşır. Enfeksiyonların önemli bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden kontrol altına alınsa da bazı yüksek riskli HPV tiplerinin vücutta kalıcı hâle gelmesi; rahim ağzı, vulva, vajina, anüs, penis ve ağız-boğaz bölgesinde çeşitli kanserlerin gelişme riskini artırabilir. HPV aşısı, virüsle karşılaşmadan önce uygulandığında en yüksek koruyuculuğa ulaşır.

HPV Aşısı Neden Yapılır?

HPV aşısının temel amacı, HPV enfeksiyonuna bağlı gelişebilen kanserleri ve kanser öncüsü hücresel değişiklikleri önlemeye yardımcı olmaktır. Aşı, bağışıklık sisteminin belirli HPV tiplerini tanımasını ve gelecekte bu tiplerle karşılaşıldığında daha hızlı bağışıklık yanıtı oluşturmasını sağlar.

HPV aşısı özellikle aşağıdaki hastalıkların gelişme riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir:

HPV aşısı canlı virüs içermez ve kişide HPV enfeksiyonuna veya kansere neden olmaz. Aşının oluşturduğu koruma, HPV ile ilişkili hastalıkların henüz gelişmeden önlenmesine yöneliktir.

HPV Aşısı Kimlere Uygulanabilir?

HPV aşısından en yüksek fayda, kişinin HPV ile karşılaşmasından önce uygulanmasıyla elde edilir. Bu nedenle aşının çocukluk ve ergenlik döneminde yapılması önerilir. Ancak daha önce aşılanmamış genç yetişkinler ve uygun bulunan daha ileri yaştaki yetişkinler de aşı açısından değerlendirilebilir.

Birçok güncel rehberde rutin aşılama 11–12 yaş civarında önerilmekle birlikte aşılamaya 9 yaşından itibaren başlanabilir. Daha önce aşılanmamış veya aşı serisini tamamlamamış kişilerde 26 yaşına kadar tamamlayıcı aşılama önerilir. 27–45 yaş arasındaki kişilerde ise aşının sağlayabileceği fayda; daha önceki aşılanma durumu, HPV ile karşılaşma ihtimali, yeni partner olasılığı ve kişisel riskler dikkate alınarak hekimle birlikte değerlendirilir.

HPV aşısı yalnızca kadınlara yönelik değildir. HPV ile ilişkili kanserler ve genital siğiller erkeklerde de görülebildiği için erkeklerin aşılanması da hem kişisel korunma hem de toplumdaki HPV dolaşımının azaltılması açısından önem taşır.

Cinsel Hayatı Başlamış Kişiler HPV Aşısı Olabilir mi?

Evet. Cinsel hayatın başlamış olması HPV aşısının kesinlikle yapılamayacağı anlamına gelmez. Kişi daha önce HPV’nin bir tipiyle karşılaşmış olsa bile aşının içerisinde bulunan diğer HPV tipleriyle karşılaşmamış olabilir. Bu nedenle aşılama, mevcut koşullara bağlı olarak yine de koruyucu fayda sağlayabilir.

Bununla birlikte aşının koruyuculuğu, HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında daha yüksektir. Cinsel hayatı başlamış kişilerde aşı kararı verilirken yaş, daha önceki HPV ve smear sonuçları, aşılanma öyküsü ve bireysel riskler birlikte değerlendirilir.

HPV Testi Pozitif Olanlar Aşı Olabilir mi?

HPV testinin pozitif olması, aşı yapılmasına tek başına engel değildir. Ancak HPV aşısı mevcut enfeksiyonu ortadan kaldırmaz, HPV testini negatife çevirmez ve oluşmuş hücresel değişiklikleri tedavi etmez. Aşı, kişinin henüz karşılaşmamış olabileceği diğer aşı kapsamındaki HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.

HPV pozitifliği bulunan hastalarda smear sonucu, tespit edilen HPV tipi ve önceki tetkikler değerlendirilerek uygun takip planı oluşturulmalıdır. Aşı uygulanması, gerekli smear, HPV testi veya kolposkopi kontrollerinin yerine geçmez.

Genital Siğili Olan Kişiler HPV Aşısı Olabilir mi?

Daha önce genital siğil geçirmiş veya mevcut genital siğili bulunan kişiler de aşı açısından değerlendirilebilir. Ancak aşı var olan siğilleri tedavi etmez. Mevcut genital siğillerin değerlendirilmesi ve tedavisi ayrıca planlanmalıdır.

Genital siğiller çoğunlukla düşük riskli HPV tipleriyle ilişkilidir. Kişi siğile neden olan HPV tipiyle karşılaşmış olsa bile aşının koruduğu diğer HPV tiplerine karşı bağışıklık kazanabilir. Bu nedenle aşı kararı yalnızca siğil öyküsüne bakılarak verilmemelidir.

HPV Aşısı Kaç Doz Yapılır?

Uygulanacak doz sayısı, aşılamaya başlanan yaşa ve kişinin bağışıklık sistemi durumuna göre değişebilir. Genel olarak aşılamaya 15 yaşından önce başlayan kişilerde iki dozluk program uygulanabilir. Aşılamaya 15 yaşında veya daha sonra başlayanlarda çoğunlukla üç dozluk program tercih edilir. Bağışıklık sistemini baskılayan bir hastalığı veya tedavisi bulunan kişilerde de üç doz gerekebilir.

Dozların hangi aylarda uygulanacağı kullanılan aşıya, kişinin yaşına ve sağlık durumuna göre belirlenir. Bir dozun gecikmesi durumunda çoğunlukla aşı serisine en baştan başlanması gerekmez; eksik dozlar hekim tarafından oluşturulan takvime göre tamamlanır.

HPV Aşısından Önce Test Yaptırmak Gerekir mi?

HPV aşısından önce rutin olarak HPV testi veya smear testi yaptırılması aşı için her zaman zorunlu değildir. Aşının uygulanıp uygulanamayacağına karar vermek amacıyla kişide daha önce HPV bulunup bulunmadığını gösteren özel bir tarama yapılması çoğu durumda gerekmez.

Ancak kişinin yaşı ve sağlık öyküsü doğrultusunda rahim ağzı kanseri taraması zamanı gelmişse smear veya HPV testi ayrıca yapılabilir. Bu testler aşının uygunluğunu belirlemekten çok rahim ağzı sağlığını değerlendirmek amacıyla uygulanır.

HPV Aşısı Güvenli midir?

HPV aşılarının güvenliği uzun yıllardır geniş hasta gruplarında izlenmektedir. En sık görülen yan etkiler; aşının yapıldığı bölgede ağrı, kızarıklık veya şişlik, baş ağrısı, halsizlik, kas ağrısı ve hafif ateştir. Bu etkiler genellikle kısa sürelidir ve kendiliğinden düzelir.

Özellikle ergenlerde herhangi bir aşı veya enjeksiyon sonrasında bayılma görülebileceğinden, aşının ardından yaklaşık 15 dakika oturarak beklenmesi önerilir. Ciddi alerjik reaksiyonlar nadirdir. Daha önce HPV aşısının bir dozuna veya aşının içerisindeki bileşenlerden birine karşı ciddi alerjik reaksiyon gelişmiş kişilere sonraki doz uygulanmamalıdır.

HPV Aşısı Gebelikte Yapılır mı?

HPV aşısının gebelik döneminde rutin olarak uygulanması önerilmez. Aşı serisi sırasında gebelik oluşursa kalan dozlar doğum sonrasına ertelenebilir. Aşının gebelik fark edilmeden uygulanmış olması ise tek başına gebeliğin sonlandırılması için bir gerekçe oluşturmaz.

Gebelik planlayan, hamile olma ihtimali bulunan veya emziren kişilerin aşı öncesinde hekimlerine bilgi vermesi önemlidir. Doğum sonrasında ve emzirme döneminde aşının uygulanabilirliği kişinin sağlık durumuna göre değerlendirilebilir.

HPV Aşısı Sonrasında Smear ve HPV Testi Gerekir mi?

Evet. HPV aşısı olmak, rahim ağzı kanseri taramalarını tamamen ortadan kaldırmaz. Aşılar kansere neden olabilen başlıca HPV tiplerine karşı yüksek düzeyde koruma sağlasa da tüm yüksek riskli HPV tiplerini kapsamayabilir. Ayrıca kişi aşıdan önce bazı HPV tipleriyle karşılaşmış olabilir.

Bu nedenle aşılanmış kadınların da yaşlarına, sağlık geçmişlerine ve önceki sonuçlarına uygun aralıklarla smear ve HPV taramalarına devam etmesi gerekir. Aşı ve düzenli rahim ağzı taraması, rahim ağzı kanserinden korunmada birbirini tamamlayan iki önemli yöntemdir.

HPV Aşısı Ne Kadar Koruma Sağlar?

HPV aşısı, aşı kapsamında bulunan HPV tipleriyle daha önce karşılaşmamış kişilerde oldukça yüksek koruyuculuk sağlayabilir. Ancak hiçbir aşı yüzde yüz koruma garantisi vermez. Koruyuculuk; aşının önerilen dozlarının tamamlanmasına, kişinin yaşına, bağışıklık sistemine ve daha önce HPV ile karşılaşıp karşılaşmadığına göre değişebilir.

Aşı kondom kullanımının, güvenli cinsel yaşam uygulamalarının, düzenli jinekolojik muayenenin veya rahim ağzı kanseri taramasının yerine geçmez. Korunmada bütüncül bir yaklaşım benimsenmelidir.

Kliniğimizde HPV Aşısı

Kliniğimizde HPV aşısı öncesinde hastanın yaşı, daha önce aşı olup olmadığı, tamamlanan doz sayısı, gebelik durumu, alerji öyküsü, bağışıklık sistemini etkileyen hastalıkları ve mevcut jinekolojik takip süreci değerlendirilir.

Daha önce HPV testi pozitif çıkan, genital siğil öyküsü bulunan veya anormal smear sonucu nedeniyle takip edilen hastalarda aşının sağlayabileceği fayda kişiye özel olarak ele alınır. Hastaya uygun aşı ve doz takvimi planlanarak uygulama sonrasındaki takip konusunda bilgilendirme yapılır.

Amacımız yalnızca aşı uygulamak değil; HPV’den korunma, rahim ağzı kanseri taraması ve gerekli jinekolojik kontrolleri birlikte değerlendirerek kişiye özel, güvenli ve bilimsel bir koruyucu sağlık planı oluşturmaktır.